Eklumo en la Abismo [antikvár]

ANTAUPAROLO La kamaradoj, kiuj proponis al mi tradukigi espe-ranten "La Lueur dans I'Abime" (Ekltimo en Tabismo), plenumis, mi gin konfesas malkase, deziron jam de longe karesatan de mi, kaj ilia propono min ravis. Okazis ke, dank' al cirkonstancoj sendependaj de gia modesta mérito, tiu verketo estis tradukata proksi-mume en ciujn vivantajn lingvojn. La traduko en Esperanton duobligas, per unu fojo, tiun multobligon de mía humila resumo de idéalo. Tio ebligos al mi, unufojon pli, prikanti la valoron de tiu disvastigilo, kaj anonci ke, de nun, ciu vulgariga verko, por esti principe inda je sia nomo, devos uzi la helplingvon, verán rimedon de universala vulgarigo. Ne utilas previ orientadon de siaj konceptoj laü la simpla sago kaj la gusta rajto, se oni konservas por si siajn konkludojn; ne utilas konsideri la komencojn, la pozitivajn bazojn de internaciismo, se ne por ilin konigi internacie. Ne utilas internacie pároli, se ne per lingvo internacia. Estu al mi permesate diri, en tiu cirkonstanco, kiam la bonvolemo de miaj kamaradoj pligrandigas miau rolon kaj miau gravecon, ke la vera naskigo de universala konscienco datumos de la Esperantista literatura verkaro. La parolmodoj intime lígigas al la penso-modoj. Ni ne plu povas apartigi, en la state nun atingita de nía kulturo kaj spiritostato nuntempa, la esprimon de la ideo. Jen kial la vere profunda fratigo devenos de la komuna uzado de la samaj vortoj; la samaj spiritformoj, la samaj korinklinoj ne suficas. Kion gisatingos iam tiu riceco rezult-anta de la komunígo de la vortoj, cu skribitaj cu diritaj? Eble ne taügas nun tion konsideri, car ni estas ankorau en la komenco de la adoptado de Esperanto ce la amasoj; car la amasoj apenaü ekorientigas kaj grupigas cirkaü la pioniroj kaj la apostoloj. L Finigo de unu mondo Tiuj, kiuj estos vivintaj c! tiun epokon, kiuj estos pasintaj flanke aü tra la milito, komenciginta en 1914 por fini, oni ne plu sdas kiam, estos ceestintaj la faladon de unu civilizáció kaj la finigon de unu mondo. Ni similas tiujn, kiuj, en la malproksimo de l'agoj, dumvivis la agonion de Babilono aü de la imperia Romo, de tiuj grandaj putrigintaj statoj, kiuj disfalis, malpli pro bato de la juna invado, ol sub la pezo de siaj krimoj, kaj kontraü kiuj laüte plendadis la malgojaj kaj la unuaj apostoloj. Ni similas tiujn maíesperantajn kaj paralizitajn ceest-antojn de la antikvaj kataklismoj, kaj tamen, la dekad-enco, kiun ni vidadas, estas ci tiun fojon pli universala, pli profunda, pli senrimeda. Ne plu temas pri urb-ego, dinastio aü raso; temas pri legoj de komuna vivo kaj pri la homraso mem. La fatala signo markas ciujn sociajn sistemojn, la formon mem de la nun-tempa civilizáció. La malnova socio fine montrigis, en la timigaj lumoj, la sirigoj kaj la ruinoj de I'milito, tia, kia gi estas: detrua organismo kontraünature subtenanta sin per teruro, mensogo kaj koruptado. SOCIA ABSURDECO Nia nuntempa socio entute vivas, de unu poluso al alia, laü n^aljustega principo: Privilegio, t. e. sklavigo de la plimulto, premado de kelkaj al la cetero. La progreso de la ideoj, kaj la libereco rilatanta ilian dis-kutadon, utilis nur al maskado per hipokriteco de la