Beeldhouwkunst 1. [antikvár]

beeldhouwkunst De geschiedenis van de verzameling van middeleeuwse beeldhouwwerken geeft veelal de herkomst van de stukken aan en verschaft hierdoor de sleutel tot toeschrijvingen. De verzameling werd aanvankelijk gevormd door de verwerving van afzonderlijke collecties. Een deel is afkomstig uit het in 1875 te 's-Gravenhage opgerichte 'Nederlandsch Museum voor Geschiedenis en Kunst' waarvoor reeds een kleine, maar waardevolle groep Nederrijnse beeldhouwwerken door aankoop uit de nalatenschap van graaf Nahuys te Utrecht was verkregen (afb. 22 en 23) en waaraan in 1873 de 'Joachim en Anna' en de blaasbalg uit de verzameling David van der Kellen (afb. 9 en 18) waren toegevoegd. Twee jaar later werden ongeveer vijfentwintig beeldhouwwerken verworven uit het klooster der Birgittenessen te Uden (voorheen in het klooster 'Koudewater', afb. 14) en ruim vijftig stuks uit de verzameling Hermans-Smit te Eindhoven. Reeds in 1883 bracht men brandvrij, in een ijzeren schip het 'Nederlandsch Museum' naar Amsterdam in het nieuwgebouwde Rijksmuseum, dat kort daarop zijn deuren voor het publiek opende. Aan deze verzameling voegde men nu toe de aan het Rijk toebehorende en eertijds in de tuin van het Trippenhuis opgestelde boogvulling, welke oorspron-kelijk de bekroning vormde van de ingang van de vermaarde Benedictijner abdij te Egmond (afb. i), alsmede werken uit de verzameling van de Stad Amsterdam, afkomstig van het voormalige 'Rariteiten-kabinet' aldaar. Dit omvatte o.a. de reeds in 1691 door de stedelijke overheid aangekochte bronzen 'rouwdragers' (afb. 3), voorheen met nog veertien andere geplaatst om het praalgraf van Isabella van Bourbon te Antwerpen; voorts vier houten figuren, eveneens graven en gravinnen voorstellende, die vroeger op het hek van de Vierschaar van het in 1652 afgebrande gothische stadhuis prijkten (afb. 4). Bovendien gaf het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap enkele voortreffelijke werken in bruikleen, w.o. een St. Ursula en de orgelluiken afkomstig uit Naarden (afb. 28, 10 en 24). In 1891 werden van de voorzitter van genoemd genootschap, Jhr. J. P. Six, uit diens verzameling drie bijeen-horende Duitse groepen en een Noordnederlandse (afb. 15), alle voorzien van hun origínele polychromie, overgenomen. Door bemiddeling van de referendaris van kunstzaken, Jhr. Victor de Stuers (mede door diens legaat) en van de architect van het museum, P. J. H. Cuypers, werd nu en dan een werkje aan de verzameling toegevoegd. Doch van enige waarlijk belangrijke aanwinsten was pas sprake toen in het begin dezer eeuw door de directeur van het 'Nederlandsch Museum', A. Pit, later met medewerking van W. Vogelsang, de volgende stukken werden aangekocht: het Bezoek van Maria aan Elisabeth, in 1899 (afb. 11); de Musicerende Engelen (afb. 6) en de knielende H. Maagd, in 1901/2 (afb. 5); en het Sterfbed van Maria, in 1904 (afb. 7); alle verworven in de omgeving van 's-Hertogenbosch. Pas onlangs kwam men tot de